Poniedziałek, 12 marca 2018

List Prezydenta RP do uczestników dorocznego posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA

Uczestnicy dorocznego posiedzenia

Zgromadzenia Ogólnego

Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

 

 

 

Szanowny Panie Prezesie!

Szanowne Panie i Szanowni Panowie Sędziowie!

Szanowni Państwo!

 

Nieodłącznym elementem państwa prawnego jest prawo do sprawiedliwych procedur administracyjnych, włącznie z prawem do sądowej kontroli nad funkcjonowaniem administracji publicznej. Działalność orzecznicza sądów administracyjnych to mocna gwarancja przestrzegania praworządności. Bez niezawisłego i sprawnie funkcjonującego sądownictwa demokratyczne państwo prawne nie mogłoby istnieć. Trudno w tym względzie przecenić znaczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jest jednym z filarów praworządnego ładu w Rzeczypospolitej.

 

Dziękuję za zaproszenie do udziału w tegorocznym Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pragnę serdecznie pozdrowić wszystkich uczestników oraz gości dzisiejszego posiedzenia. Składam wyrazy szacunku i uznania Paniom i Panom Sędziom za Państwa ogromnie odpowiedzialną, wartościową pracę dla dobra Rzeczypospolitej i polskich obywateli. Pełniąc rolę strażnika legalności działań administracji publicznej, sądownictwo administracyjne wykonuje doniosłą misję państwową i społeczną. Rozstrzyga ono spory pomiędzy obywatelem a organem administracji i wymierza sprawiedliwość. Wskazuje również urzędnikom właściwy sposób stosowania przepisów prawa. Wzmacnia ochronę wolności oraz praw człowieka i obywatela przed niezgodnymi z prawem aktami władzy publicznej.

 

Niezwykle ważnym punktem obrad Zgromadzenia jest rozpatrzenie informacji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o rocznej działalności tego organu. Jak zawsze, dokument ten ukazuje szerokie spektrum spraw rozpatrywanych przez NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne – stanowiąc cenne źródło doświadczeń, refleksji i inspiracji. W tym kontekście należy także szczególnie docenić działalność uchwałodawczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, która wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Stanowiska zajmowane przez NSA są wartościową prawną busolą, pozwalają bowiem na eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, wynikających głównie z niejasności przepisów, pominięć ustawodawczych czy też braku uregulowań intertemporalnych.

 

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz składy orzekające sądów administracyjnych mają kompetencje do sygnalizowania organom zwierzchnim istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie. Instytucja sygnalizacji jest dodatkowym instrumentem, umożliwiającym sądom administracyjnym wymuszenie przestrzegania prawa przez organy administracji publicznej. Postanowienia sygnalizacyjne podejmowane są najczęściej w sytuacji powtarzających się naruszeń. Służy to ochronie praw jednostki.

 

Wystąpienie z postanowieniem sygnalizacyjnym do organu zwierzchniego jest pewnego rodzaju gwarancją, że organ w swojej działalności nie pozostaje bezkarny. To uprawnienie sądów administracyjnych pozwala wymiernie wpływać na pogłębianie zaufania obywateli do państwa – i zachęcam Panie i Panów Sędziów do stanowczego wykorzystywania swoich kompetencji w tej mierze.

 

Sądownictwo administracyjne funkcjonuje od kilku lat w nowych okolicznościach, stwarzających nowe możliwości działania. W roku 2015 wprowadzono szereg zmian w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to zmiany pozwalają na sprawniejsze załatwianie spraw i w dalszej perspektywie niewątpliwie wpłyną na skrócenie oczekiwania na końcowe rozstrzygnięcie. Przewidziano rozwiązania umożliwiające jednostce skuteczniejsze dochodzenie odszkodowania w przypadku rażącej bezczynności czy przewlekłości postępowania. Jednym z ważnych rozwiązań jest wprowadzenie przepisu umożliwiającego zobowiązanie organu do wydania decyzji lub postanowienia w sytuacji, gdy wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Bardzo istotne jest również poszerzenie zakresu możliwości orzekania reformatoryjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

 

Chciałbym wyrazić nadzieję, że znacznie częściej, w miarę możliwości, używana będzie instytucja postępowania mediacyjnego, która dotąd nie znalazła szerszego zastosowania w sądownictwie administracyjnym. Warto to narzędzie prawne popularyzować. Istotą postępowania mediacyjnego jest umożliwienie stronom dojścia do porozumienia bez przeprowadzania rozprawy, a przecież wszystkim nam zależy na odciążeniu sądów oraz przyspieszeniu rozpoznawania licznie napływających spraw.

 

Kwestia relacji obywatela z organami administracji jest bardzo istotna, ponieważ relacje te są powszechne i dotyczą w zasadzie nas wszystkich. Prawo administracyjne reguluje sytuację każdego z nas. Każdy ma prawo do sprawiedliwych procedur administracyjnych, kończących się sądową kontrolą działalności administracji publicznej. Oznacza to nie tylko nieskrępowany dostęp do sądu. Ochrona praw obywatela wyraża się także poprzez możliwie jak najkrótszy czas rozpoznania sprawy, bezstronność i niezawisłość orzekania. Istotne jest zachowanie bezpieczeństwa prawnego stron i uczestników postępowania. Chodzi również o skuteczność procedury, w tym procedury sądowoadministracyjnej. Sądy powinny być wyposażone we właściwe instrumenty kontroli oraz dysponować możliwością egzekwowania wydanych orzeczeń.

 

Chociaż do publicznej wiadomości podawane są wymiary nałożonych grzywien i przewinienia tych, którzy zbyt opieszale rozpatrują sprawy obywateli, to trudno stwierdzić, czy ten sposób dyscyplinowania administracji jest rzeczywiście skuteczny. Obywatele i inne podmioty prawa nieraz długo muszą czekać na dopełnienie się sprawiedliwości. Zbyt często satysfakcja z uzyskanego w sądzie orzeczenia rozpływa się w długoletnich staraniach o wyegzekwowanie tego orzeczenia w praktyce. To jedna z dotkliwych bolączek naszej procedury sądowoadministracyjnej. Niewykonanie wyroków sądów administracyjnych w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie. Godzi to bowiem w naczelne zasady postępowania administracyjnego, zwłaszcza w zasadę praworządności oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Zmiana tego niepokojącego stanu rzeczy powinna leżeć nam wszystkim głęboko na sercu.

 

Jak Państwo wiedzą, zainicjowałem społeczną debatę, której celem jest wytyczenie kierunków zmian w Konstytucji RP. Mam nadzieję, że nie zabraknie w tej debacie głosów wybitnych ekspertów – również Pań i Panów Sędziów. Cieszę się, że w kwestii ustrojowych fundamentów naszej państwowości rozpoczęła się ogólnonarodowa dyskusja, która intensywnie się rozwija i przynosi wartościowe rezultaty. Jestem przekonany, że przeprowadzenie w tym roku – roku szczególnym, w którym obchodzimy stulecie odzyskania niepodległości – referendum konsultacyjnego nadałoby dodatkowy wymiar wielkiemu świętu Polski i Polaków. Wyrażona w referendum wola narodu-suwerena będzie aktem prowadzącym do umocnienia i usprawnienia naszego państwa, stojącego przed nowymi wyzwaniami XXI wieku.

 

W imieniu Rzeczypospolitej dziękuję Paniom i Panom Sędziom za postawę służby publicznej, za Waszą misję, pełnioną wobec polskiego państwa i społeczeństwa. Jesteście nam wszystkim bardzo potrzebni. Orzekanie o prawach i obowiązkach obywatelskich w relacjach z administracją publiczną to ogromna odpowiedzialność, to wpływanie na ludzkie losy, rozstrzyganie o biegu wielu życiowych spraw. Wiem, że ochrona słusznych praw jednostki jest naczelną zasadą Państwa orzecznictwa. 

 

 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 

Andrzej Duda 

 

Pliki do pobrania

List Prezydenta RP do uczestników dorocznego posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA [PDF]
Serwis prezydent.pl używa plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie.